Translated with permission from “50 Years after the Death of Lillian Evelyn Gilbreth“ by Christoph Roser on AllAboutLean.com.

Prije pedeset godina preminula je Lillian Evelyn Gilbreth (24. maja 1878. – 2. januara 1972.). Bila je prvi pionir u optimizaciji i racionalizaciji rada, što je posebno značajno u vremenu kada su žene trebale biti kod kuće u kuhinji umjesto da se bave naukom i inženjerstvom. Već sam ukratko pisao o njoj, njenom mužu i Fredericku Vinslou Tejloru u svom postu Priča o Tejloru i Gilbretu. Takođe imam njen portret, među ostalim ključnim ljudima u historiji proizvodnje, koji visi u mojoj kancelariji. Hajde da pogledamo život ove veoma izuzetne žene!

Rani život

Lillie Evelyn Moller rođena je 24. maja 1878. godine u Oaklandu, Kalifornija, u uspješnoj porodici njemačkog porijekla. Njeni roditelji su bili Annie (rođena Delger) i William Moller, koji su prodavali građevinski materijal. Druga najstarija od devetoro djece, prvo se školovala kod kuće, ali je kasnije išla u vrlo dobru školu i diplomirala je sa odličnim ocjenama u maju 1896. Njen otac je oklijevao da je pošalje na koledž, ali Lillie ga je uspjela nagovoriti. Godine 1896. počela je da studira na Kalifornijskom univerzitetu.

Kako se ispostavilo, Lillie je briljirala i na fakultetu. Diplomirala je engleski jezik, ali je studirala i španski jezik i psihologiju. Dobila je nagradu za poeziju. Kada je diplomirala, bila je i studentski govornik na početku 1900. godine, prva žena koja je to učinila na Kalifornijskom univerzitetu.

Intelektualni poslovi su joj odgovarali, a nije htjela postati domaćica. Preselila se na drugu stranu SAD-a i upisala postdiplomske studije na Univerzitetu Kolumbija u Njujorku. Takođe je počela da koristi formalnije ime Lillian umjesto svog stvarnog rođenog imena, Lillie. Međutim, pošto je imala problem s plućima, morala se vratiti u Kaliforniju i magistrirala je književnost na Kalifornijskom univerzitetu 1902. godine.

Zatim je započela doktorat, također na Kalifornijskom univerzitetu. Za to vrijeme udala se za Franka Bunkera Gilbreta 1904. i preselila u Njujork. Iako je doktorirala, odbranila disertaciju, nije dobila diplomu zbog tehničkog aspekta (uslovi boravka za studente doktorskih studija). Međutim, 1915. godine, nakon udaje, stekla je doktorat na primjenjenoj psihologiji na Univerzitetu Brown.

Porodični život

Tokom doktorskog studija, Lillian je takođe putovala po Evropi. Za to vrijeme upoznala je Franka Bunkera Gilbretha u Bostonu, u junu 1903. Vjenčali su se u oktobru 1904. i živjeli u New Yorku, a potom u Rhode Islandu i New Jerseyu.

Frank i Lillian su željeli da imaju veliku porodicu, i, oh, da, imali su je. Neki popularni izvori govore o dvanaestoro djece, a postoji knjiga i dva filma o njihovim životima pod nazivom Cheaper by the Dozen.

Međutim, zavisno od toga kako računate, imali su jedanaestoro ili trinaestoro djece. Jedno je umrlo na porođaju, čak i bez imena, a drugo je umrlo sa šest godina. Pošto je dvoje umrlo prije nego što je osmoro čak i rođeno, na porodičnim fotografijama ćete vidjeti najviše jedanaestoro djece (pogledajte ovdje listu djece). U svakom slučaju, ja nikada nisam rodio, mislim da je trinaestoro djece ipak veliki uspjeh!

Rad sa Frankom

Frank Gilbreth je bio pionir u naučnom menadžmentu i studijama pokreta. On i njegova supruga bili su pioniri u proučavanju rada koristeći fotografiju i film, koji su 1920-ih još uvijek bili specijalni alati. Radili su na istom polju kao i Frederick Winslow Taylor, iako su se njihova mišljenja sukobljavala.

Po mom mišljenju, iako je Taylor poznatiji, Gilbrethovi su zapravo bolje radili. Taylor je mijenjao svoje brojeve kako bi odgovarali njegovim željenim rezultatima i imao je ogromnih poteškoća s različitim mišljenjima. U nastavku pogledajte jedan od Gilbrethovih originalnih videa, koji su još uvijek vrlo zanimljivi.

Frankov i Lillianin rad i savjetovanje bili su mnogo primijenjeniji. Lilijan se posebno fokusirala na veoma važnu ljudsku stranu posla, istražujući i konsultujući i industrijsku psihologiju i ljudski zamor (danas se zove ergonomija). Mnoge njihove metode se još uvijek koriste i danas (na primjer, poznata scena hirurga koji dobivaju alate od strane asistenata umjesto da se okreću u potrazi za alatima sami). Time se skraćuje trajanje operacije i povećavaju šanse za preživljavanje.

Jedan važan dio njihovog rada bile su studije vremana pokreta, gdje je Gilbreth razvio osamnaest pozicija za različite zadatke kako bi procijenio vrijeme ručnog procesa. Danas se oni više ne koriste i zamijenjeni su sa MTM (Metode mjerenja vremena). Zajedno su objavili i brojne knjige i radove, iako je Lillian često izostavljena kao (ko)autor.

Frank je umro od srčanog udara 1924. To je Lillian stavilo u tešku poziciju da vodi njihovu konsultantsku kompaniju i brine o jedanaestoro djece između jedne i devetnaest godina. Pomoglo je i to što su u svom privatnom domaćinstvu koristili iste ergonomske i efikasne metode iz industrije i detaljno su odredili raspored kome je bilo dozvoljeno da koristi koju kadu i kada, u kombinaciji sa standardima za smanjenje kretanja, a time i gubitaka tokom higijenskih i kućanskih poslova.

Solo karijera

Gubitak muža i poslovnog partnera stavio je Lillian u težak položaj. Industrijskim svijetom 1924. godine i dalje su u velikoj mjeri dominirali muškarci, a većina biznismena nije znala kako se nositi sa sposobnom ženom u industriji. Njihova tri najveća klijenta nisu obnovila ugovore nakon što je Frank umro.

Kao rezultat toga, fokusirala se na (ili je bila gurnuta prema) industrijskim područjima gdje poslovni ljudi tog vremena nisu imali pojma i očajnički im je bila potrebna pomoć: dizajn kućanskih aparata i kuhinja. Ovo je gotovo ironično, budući da je Lillian prezirala kućanske poslove i prepustila ih unajmljenim pomoćnicima.

Bila je jako uključena u dizajn moderne kuhinje, a zaslužna je za izum kante za otpatke sa nožnim pedalama, zidnih prekidača za svjetla i polica unutar vrata frižidera.

Takođe je savjetovala vladu tokom Drugog svjetskog rata i bila je dobra prijateljica predsjednika Herberta Hoovera. Bila je izvrstan govornik i predavač, a 1935. profesor na Univerzitetu Purdue kao i na drugim univerzitetima.

Smrt i nasljeđe

Godine 1968. u dobi od 90 godina, Lillianino zdravlje se počelo narušavati i ona se povukla u starački dom. Umrla je prije pedeset godina, 2. januara 1972. od moždanog udara.

Lillian je bila revolucionarna u području industrijskog inženjeringa i kao opći uzor ženama u industriji. Po njoj su nazvane mnoge nagrade. Prikazana je na američkoj poštanskoj marki 1984. godine, a 1995. uvedena je u Nacionalnu žensku kuću slavnih. Njen život i njena dostignuća su mnogo više od onoga što može da stane u post na blogu, a ona zaslužuje sopstvenu knjigu (u pripremi je knjiga o Gilbretovima od Džejmsa Giforda). Sada izađite i organizujte svoju industriju!